Gondang Naposo Nasibmu Kini

Masih segar dalam ingatan, masa waktu remaja/ naposo, di mana setiap kampung ( huta ) saat liburan sekolah, saat rondang ni bulan / bulan purnama, selalu mengadakan acara gondang naposo, yang dalam artian kerap juga di sebut pertemuan antara naposo bulung dari kampung satu dengan kampung lainnya. Dalam pertemuan atau event ini, tak jarang pula disebut pencarian rokkap/ jodoh. Memang tidak bisa di pungkiri ajang ini adalah ajang pencarian jodoh karena pada umumnya para pesertanya bisa berkenalan antara satu dengan lainnya.

 

Pada masa kini nasib gondang naposo, kurang di minati oleh kaum naposo sekarang karena pengaruh budaya luar yang datang dengan membawa modernisasi pergaulan dan irama yang di suguhkan sudah menjadi moderen. Dalam perjalanan redaksi ke bona pasogit di mana tradisi gondang naposo ini sudah hampir punah, hampir sama nasibnya dengan harimau Sumatera yang hampir punah. Oleh karena itu, himbauan kepada kaum muda yang ada khususnya yang masih bermukim di bona ni pasogit, agar menghidupkan kembali budaya yang di wariskan oleh nenek moyang kita terdahulu.

 

Sepintas acara ini sebenarnya sangat enak untuk di tonton karena semua acara ini selalu berhubungan dengan holong. Ini jelas terlihat dari jenis gondang dan tor-tor yang dimainkan oleh para pesertanya, di antara gondang yang sangat khas adalah Gondang Husip. Dimana gondang ini menggambarkan betapa suka citanya para naposo bulung saling membisikkan yang ada di hatinya, melalui tor-tor dan gondang inilah mereka bisa mengutarakan niatnya bahwa salah satu dari mereka ada yang mengikat holong. SEMBARI MENUNDUKKAN KEPALA DAN BADAN.

Alunan gondang inilah sebagai pengiring atau media untuk membisikkan sesuatu kepada boruni Raja.

 

Telah terjadi pergeseran selera dari kaum naposo sekarang dengan naposo pada zaman sebelumnya. Ini sangat terlihat jelas dengan keberadaan naposo sekarang yang hobbi dengan musik. Tapi mungkin inilah yang dinamakan  zaman, di mana pergeseran budaya yang  sangat signifikan.

 

Maminta gondang, sada ruhut na mansai arga do i di adat Batak. Sude ho halak siulahon adat ingkon jumpang tingkina di arina maminta gondang uju adong horja na dipatongam marhite gondang sabangunan.


1. Gondang Mulamula :

Tangan do botohon, ujungna jarijari, Jarijari sampulu marsiganjangganjangi.

Jonjong hami dison, jumolo marsantabi, Santabi di amanta raja, santabi di inanta soripada.

On pe nuang amang parogung oloan, panggora sungkot di langit, parsoara tandos tu tano, pargonsi sitombus dolok, parpanangar na gok di rura, partaganing parunung-unung, parsarune parende-ende, partarias namalo.

Alualuhon ma jolo tu Ompunta Mulajadi, Sitompa Hasiangan, Sigomgom Parluhutan, Silehon Aek Na Tio, asa tangkas na di banua.

Alualuhon ma muse tu sahala ni amanta raja, raja na hot di adat, raja na ingot di umum, sitiop parpatihon dohot sitiop hatian.

Alualuhon ma muse tu badia ni inanta soripada mulia, ina parorot, ina batak mardinding, ina batak marparapara.

Ia nunga dialualuhon hamuna i, amang pargonsinami,

Gorga ni jabu ruma, binuat batu hula.

Manortor hami nuaeng dison, bahen hamu ma jolo Gondang Mulamula.

 

2 Gondang Sombasomba

Dison hami …….., asa rap marsomba hami tu Debata, dung i laos husombasomba hami ma muse ……, di antaran na bidang, di lobuan na godang on.

Ala ni i, pargonsi, laos bahen hamu ma Gondang Sombasomba i.

 

3. Sampur Marmeme

Asa songon na nidok ni umpasa:

Rintar songon bonang di gala,

Tio songon mata ni mual,

Jumpang na jinalahan,

Tarida na niluluan.

Bahen hamu ma, Gondang Sampur Marmeme i.

 

4. Gondang Simonangmonang

Asa tinoto ni ulaon on, dapot hamonangan, mandopang hahijangon, asa andar parsaulian di …… jala tongam di tonga ni mangajana.

Bahen damang ma, pargonsi, Gondang Simonangmonang i, asa mangaliat hami.

 

5. Gondang Sampur Marorot

Ia nunga dibahen hamu Gondang Simonangmonang i, jala nunga mangaliat hami, liat ni hagabeon ma i, liat ni parhorasan, manjalahi hamonangan, di …… rodi situan natorop, na humaliang na lumolo.

Sai anggiat ma tinoto ni ulaon on, papitahon nauli, mandimposi na denggan, pinarorot ni adat sian paradatan, pinarorot ni uhum sian paruhuman, pinarorot ni patik sian parpatihan.

On pe, nuaeng pargonsi, bahen hamu ma Godang Sampur Marorot i.

 

6. Gondang Didangdidang

Ia nunga dibahen hamuna Gondang Sampur Marorot i, sai pinarorot ni adat ma tutu, pinarorot ni patik dohot uhum, saluhut hasuhuton on dohot nahumaliang.

Tinoto ni ulaon on, anggiat ma ……

Tuhanta ma na masumasu hita, dohot mandidangdidang sude gomparan ni ……, asa rap mandidang sahala ni amanta raja, dohot badia ni inanta soripada mulia.

Bahen hamu muse Gondang Didangdidang i.

 

7. Gondang Sitiotio dohot Hasahatan

Pininta ni ulaon ……. on anggiat ma songon hata ni sijolojolo tubu:
Marsiaminaminan songon lampak ni gaol,

Marsitungkoltungkolan songon suhat di robean.

mangulahon dibagasan sada pangkilaan

asa marjunjungan songon dolok

marbanggua songon rura

jumpang na jinalahan

tarida na niluluan.

Las ma dingindingin, las ginolomgolom,

Horas ma tondi jala madingin, Tuhanta ma na manggomgom.

Martantan ma baringin, mardangka hariara,

Matorop maribur ma gomparan ni ……

Matangkang ma juara.

Sitongka ma di hita na sambar parnidaan,

sitongka ma nipi na halobuan,

sitongka ma bala ni na niula,

sitongka ma sahitsahit tu jolma.

Sai sipatiur na di juluan ma, jala sipatio na di jaean, di saluhut ……. on.

Sahatsahat ni solu ma, sahat tu bontean,

Sai sahat ma ……. on,

Sahat gabe, sahat horas.

Sahat ma nauli, sahat ma na denggan hasahatan ni tortornami bahen hamu ma Gondang Sitiotio.

 

PARTUNGKOAN :

Di loloan partungkoan rap dohot natuatua dohot panangkasion sian angka pargonsi, dang dung hea masa nahinan adong padomu-domu gondang songon pamintaon namasa saonari.
Tabege angka sipinta gondang saonari mandok : Amang panggual pargonsi, bahen hamu ma gondang mulamula, padomu tu gondang somba, padomu tu sampur marorot, padomu tu …. dohot tu hasahatan. Gondang napulpal do didok gondang sisongon i.
Jotjot do masa tarida di angka ulaon nuaeng, tutur do nasida, didok tu pargonsi, aluaaluhon hamu jolo tu …dohot tu …

Ganup panortor sai mangido “gondang hasahatan padomu tu sitiotio”

Pargonsi namatua mandok, molo so tangkas dipangido panortor, olo do pargonsi mangalusi “patangkas hamu pangidoan mu”. Suang songon i do nang tu pargonsi molo so diboto gondang pangidoan ni panortor olo do panortor i mandok “patangkas hamu jolo”.

Ingkon malo do pargonsi mangalapati hata pangidoan ni panortor, ipe asa dibahen gondangna. Olo do panortor namalo mangidohon goar ni gondang sitortoranna. Lapatanna, dung didok hatana, “gondang … ma bahen hamu” ninna.

Molo tung sada gondang pe sitortoran, boi do hatahonon angka hata pasupasu mardongan umpasa alai dirimpun ma gondangna sada. Boi do pangidoon goar ni gondang i, alai boi do dohonon tu pargonsi asa nasida manontuhon, atik so haru tangkas diboto panortor goar ni gondang i. Molo hurang singkop, boi do sundatan asa disingkati gondang i.

Asing do gondang sitio-tio tu gondang hasahatan. Humatop do urdot ni gondang sitio-tio tu gondang hasahatan.

Pangidoan “hata pangalualuan/alualu” hasurungan ni suhut rap dohot raja do i uju mamuhai ulaon. Gondang Mulamula pe uju mamuhai gondang do i dipangido raja rap dohot suhut. Ia gondang Hasahatan uju manggogi ulaon do i, tingki raja mananti ulaon panggohi.

Hasomalan ni panortor nahinan uju manggohi panortoronna dodok ma ; “Hasahatan ni tortornami, bahen ma gondang sitio-tio”. Jadi tangkas do dang didok “padomu ma gondang hasahatan tu sitiotio”

Uju panortoron, holan pargonsi nama dongan masisisean, ai nunga tumimbo ibana sian saluhut natorop dohot sian raja. Raja pe uju manortor ingkon disise do pargonsi. Ima dalanna didok nasida “bataraguru humundul” ai dipansa dohot di halang gordang ni ruma do nasida hundul. Holan uju Raja Sisingamangaraja do manortor dang marpansa pargonsi.

 

 Patambor Gondang

Leave a Reply